Sprekers en Workshops

Sprekers

• Paul van de Beek
• Jaap van Ginneken
• Hans Siepel
  
  

Workshops

• Albert Aukes van Transpirit - 'Het lijf als communicatiemiddel in een crisis'
• Irene van Geest voormalig EFSA - 'Gevaarlijk zoet?'
• Wouter Jong van Nederlands Genootschap van Burgemeesters - 'Boegbeeld of pispaal?'
• Lodewijk van Wendel de Joode van Nationaal Crisiscentrum - 'Van Polygoon tot Twitter'
• Fred Woudenberg van GGD - "Geen gevaar voor de volksgezondheid"
• Ina Strating van Getroffenencommunicatie - 'De Ramp in De Punt'
• Ilmar Woldring van Iwécom - 'Crisiscommunicatielessen voor bedrijven in nood'

Dagvoorzitter

• Jitze Reeder

Sprekers

Op de Nationale Dag van de Communicatie zullen drie bekende namen uit de branche in het ochtendprogramma een centrale rol als spreker innemen.

Paul van de Beek - Voormalig raadsadviseur voor terrorisme en nationale veiligheid van Kok en Balkenende
G.P. van de Beek (1954) studeerde rechten in Rotterdam en volgde de zogenaamde RAIO-opleiding (opleiding rechterlijke macht), om vervolgens enkele jaren als bedrijfsjurist bij de KLM te werken. Daarna diende hij vele jaren als officier van justitie in Rotterdam, was hij begin jaren negentig adviseur van de minister van Justitie Hirsch Ballin en ging hij vervolgens door om als raadsadviseur op het brede terrein van nationale veiligheid voor minister presidenten, Kok en Balkenende te werken. Als raadadviseur was hij persoonlijk betrokken bij verschillende crises. In deze jaren was hij tevens plaatsvervangend rechter in de rechtbank te Den Haag. Momenteel is Mr. Van de Beek hoofdofficier van justitie in het arrondissement Dordrecht en onder meer lid van de Denktank Nationale Veiligheid; een adviesorgaan voor de regering.

Jaap van Ginneken - Massapsycholoog en schrijver

Dr. Jaap van Ginneken is sociaal psycholoog en promoveerde cum laude op massapsychologie. Hij was ondermeer langdurig associate professor aan de afdeling Communicatiewetenschap van de UvA, en deed daarnaast veel media-werk. Hij publiceerde inmiddels 20 boeken in 5 talen, waaronder Brein-bevingenen De kracht van de zwerm, Strijden om de publieke opinie en Verborgen verleiders. Zijn volgende boek (februari 2010) gaat over financiële psychologie en communicatie.

Wat bij communicatiecrises vaak ontbreekt, is voldende kennis over de eigen-aardigheden van de zogeheten massapsychologie en de aangrenzende sociologie van collectief gedrag, Zij worden in het hoger onderwijs nog maar weinig en marginaal gedoceerd, en daarbuiten maar weinig beoefend. Zij hebben betrekking op situaties waarbij grote groepen mensen (of dieren) verhevigd met en op elkaar en de omgeving gaan reageren. Het zijn een soort stroomverschellingen in het collectieve psychosociale verkeer, met sterk afwijkende kenmerken. Zoals turbulentie en grilligheid. Waarbij het bijgeloof in de heilege drieëenheid van wetenschappers en managers om principiële redenen niet langer opgaat, namelijk: 'Meten is weten is voorspellen is beheersen'. Onmeetbaar kleine details kunnen nl. mede onmetelijk grote gevolgen teweegbrengen. (Denk aan Pim Fortuin, 9/11, Lehman). Wat is de wondelijke logica daarvan, en hoe kunnen we daar rekening mee houden?

Wat bij communicatiecrises vaak ontbreekt, is voldoende kennis over de eigenaardigheden van de zogeheten massapsychologie en de aangrenzende sociologie van collectief gedrag. Zij worden in het hoger onderwijs nog maar weinig en marginaal gedoceerd, en daarbuiten maar weinig beoefend. Zij hebben betrekking op situaties waarbij grote groepen mensen (of dieren) verhevigd met en op elkaar en de omgeving gaan reageren. Het zijn een soort stroomverschellingen in het collectieve psychosociale verkeer, met sterk afwijkende kenmerken. Zoals turbulentie en grilligheid. Waarbij het bijgeloof in de heilege drieëenheid van wetenschappers en managers om principiële redenen niet langer opgaat, namelijk: 'Meten is weten is voorspellen is beheersen'. Onmeetbaar kleine details kunnen namelijk mede onmetelijk grote gevolgen teweegbrengen (denk aan Pim Fortuyn, 9/11, Lehman). Wat is de wonderlijke logica daarvan, en hoe kunnen we daar rekening mee houden?

Terug

Hans Siepel (1958) heeft politicologie gestudeerd en gewerkt in diverse communicatiefuncties. Het meest recent bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daar was hij mede verantwoordelijk voor de oprichting van het Expertise centrum voor risico en crisiscommunicatie (ERC).

Hij heeft van 2003-2005 twee jaar de master opleiding Spiritualiteit aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen gevolgd. Hij is nu schrijver, moderator, docent en adviseur, vooral op het gebied van risico- en crisiscommunicatie en overheidscommunicatie. Ook geeft hij regelmatig lezingen over dit onderwerp. In het najaar 2007 verscheen mede van zijn hand het boek “Risico en crisiscommunicatie; succesfactor in crisissituaties” bij uitgeverij Coutinho in Bussum. In het voorjaar van 2009 verscheen onder verantwoordelijkheid van het Genootschap van Burgemeesters (NGB) het boekje; “Als het op communiceren aankomt; crisiscommunicatie voor (loco)burgemeesters. Siepel is een van de drie auteurs van dit boek.

De essentie van spiritualiteit is het inzicht dat de wijze mens onbaatzuchtig is en zich geheel ten dienste stelt aan de behoeften en verlangens van ‘de ander’. Alle spirituele teksten wijzen op het belang van het overstijgen van het ‘kleine ik’ en het egobewustzijn. Van bestuurders wordt tijdens een crisisgevraagd dat zij in het belang van de getroffen samenleving, onbaatzuchtig communiceren. Dat is maar weinigen gegeven. Dat komt omdat overheidscommunicatie in de dagelijkse praktijk egocommunicatie pur sang geworden is. Alles draait om PR, beeldvorming en reputatie. Naast het gegeven dat deze institutionele communicatie vaak onwaarachtig, bloedeloos en zonder communicatiekracht is, lijdt deze wijze van communiceren in sommige gevallen ertoe dat de maatschappelijke crisis zich verdiept. Er ligt dus een absolute noodzaak om het anders te doen. Spirituele wijsheid biedt een houvast hoe dat te doen: je egobelang los te laten. Crisiscommunicatie als spirituele handeling.

Terug

Workshop 1: Het lijf als communicatiemiddel in een crisis

Albert Aukes (1958) is oprichter en directeur van Transpirit. Transpirit is een bureau, dat training en coaching op maat levert voor het bedrijfsleven. Albert zijn grootste uitdaging is mensen zelf hun enorme potentieel te laten ontdekken en leren er gebruik van te maken. In dit bewustwordingsproces zijn lijf en emoties reflectiepunten. Zijn werkwijze is voornamelijk gericht op de vraag van het moment. Zelf bewegen en mensen en bedrijven in beweging krijgen is zijn passie.

Workshop 2: ‘Gevaarlijk zoet?’, risicocommunicatie op Europees niveau

Begeleid door Irene van Geest
Irene van Geest (63) studeerde Nederlandse Taal en Literatuur aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen, met als bijvak Massacommunicatie. Als senior consultant adviseerde ze over interne communicatie bij veranderingen en over crisiscommunicatie. In haar periode als Directeur Voorlichting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport waren er talrijke gebeurtenissen waarbij deze deskundigheid kon worden ingezet. In haar functie bij de European Food Safety Authority (Parma, Italië) hield ze zich bezig met de ontwikkeling van risicocommunicatie op Europees niveau. Inmiddels combineert ze het werken aan een proefschrift met het geven van adviezen over risicocommunicatie.

Workshop 3: 'Boegbeeld of pispaal?', crisiscommunicatie vanuit burgemeesterperspectief
Een burgemeester kan van het ene op het andere moment met een crisis worden geconfronteerd. Variërend van een grote asbestbrand tot een kettingbotsing, van de ontmaskering van een pedofiel tot zinloos geweld. Of de burgemeester het leuk vindt of niet, alle ogen zijn op hem of haar gericht. Communicatief gezien moet hij of zij vol aan de bak. Een advies is dan geen overbodige luxe. In de workshop passeren tal van crises de revue. Wat zou jij de burgemeester in die verschillende crisissituaties adviseren?

Begeleid door Wouter Jong

Wouter Jong (1972) is afgestudeerd als bedrijfseconoom aan de Rijksuniversiteit Groningen en jurist Nederlands Recht aan de Open Universiteit. Hij werkt bij het Nederlands Genootschap van Burgemeesters als coördinator crisisbeheersing en ondersteunt burgemeesters bij tal van crises. Hij is medeauteur van onder meer de interviewbundels Als dat maar goed gaat (2005) en Als het dan toch gebeurt (2007) waarin burgemeesters over crisiservaringen vertellen. Recent verscheen de publicatie Als het op communiceren aankomt (2009), waarin hij samen met Frank Regtvoort en Hans Siepel beschrijft hoe burgemeesters anno 2009 de crisiscommunicatie vorm zouden moeten geven. Deze publicatie is als PDF te downloaden via http://www.burgemeesters.nl/communiceren.

Terug

Workshop 4: Van Polygoon tot Twitter: Burgerjournalisten en crises

"Er ligt een vliegtuig in de Hudson rivier. Ik zit op de boot om de mensen uit het water te halen. Waanzin!" Dat was de tekst die Janis Krums met een foto op www.twitter.com plaatste. Hij was ooggetuige van het 'wonder van de Hudson' (een geslaagde noodlanding op de rivier) in New York en zond zijn verslag via zijn iPhone de wereld in. In de uren die volgden zagen meer dan 40.000 mensen de door hem gemaakte foto en het bericht. Ook na de crash van het toestel van Turkish Airlines bij Schiphol verschenen al binnen enkele minuten foto's en teksten op internet. Burgers zijn de nieuwe journalisten. Maar hoe ga je daar tijdens crises mee om? Discussieer mee met communicatieadviseur Lodewijk van Wendel de Joode van het Nationaal Crisiscentrum (www.risicoencrisis.nl) over de betekenis van Twitter, Youtube, Geenstijl en wat dat van communicatieadviseurs bij overheid of bedrijf vraagt.

Begeleid door Lodewijk van Wendel de Joode

Lodewijk van Wendel de Joode werkt als communicatieadviseur voor het Nationaal Crisiscentrum van het ministerie van BZK.

"Hoe communiceer je als bestuurder, hulpdienst (brandweer, politie, ambulance) of communicatieadviseur met pers en publiek tijdens crises? En hoe ga je dan met snelle media als Twitter, Youtube en Hyves om?" Dat en meer bespreekt hij in zijn cursussen risico- en crisiscommunicatie voor verschillende doelgroepen en organisaties zoals ministeries, regio's, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst. Ook biedt hij regelmatig communicatieadvies en -middelen tijdens rampen op lokaal, regionaal of nationaal niveau. Meer weten? Kijk op www.risicoencrisis.nl. Hiervoor werkte Lodewijk als communicatieadviseur en woordvoerder voor de gemeenten Leiden, Delft en Zoetermeer en het ministerie van VROM.

Terug

Workshop 5: “Geen gevaar voor de volksgezondheid”

Een incident is voor de meeste bestuurders een onwelkome gebeurtenis. Het is niet alleen vervelend vanwege de gevolgen voor burgers, maar ook vanwege de mogelijke gevolgen voor henzelf. Met het vergrootglas van de media erop, volgt het hele land de aanpak en kritiek is er altijd. Het is dan ook begrijpelijk dat een burgemeester zo snel mogelijk terug wil naar de oude situatie. De uitspraak “er is geen gevaar voor de volksgezondheid” wordt soms als een bezweringsformule gebruikt om dat voor elkaar te krijgen. In plaats van de bedoelde geruststellende werking leidt deze uitspraak eerder tot meer onrust en wantrouwen. In de workshop gaan we aan de hand van deze uitspraak na wat ons bang maakt of geruststelt.

Begeleid door Fred Woudenberg

Fred Woudenberg is opgeleid als psycholoog en daarna gepromoveerd in de psychofarmacologie. Na zijn promotie is hij gaan werken bij de afdeling medische milieukunde van de GGD Rotterdam e.o. Als psycholoog mocht hij de ‘softe’ kanten van dat werk doen: risicobeleving en risicocommunicatie. Later bleken dat centrale aspecten te zijn. Fred Woudenberg heeft zich vooral toegelegd op de praktische toepassing van inzichten uit de risicoperceptie en risicocommunicatie, onder andere bij bodemsanering, rampenvoorlichting, luchtkwaliteit en elektromagnetische velden.

Terug

Workshop 6: De Ramp in De Punt: crisiscommunicatie in de praktijk

Negen mei 2008, de vrijdag voor Pinksteren. Een brand in een botenloods in De Punt in Drenthe. Het leek niks bijzonders, een gewoon routineklusje voor het brandweerkorps Eelde. Totdat het ergst denkbare gebeurde: Anne Kregel, Egbert Ubels en Raymond Soyer, alledrie vrijwillige brandweermannen in hart en nieren, kwamen om. Zij waren niet meer te redden door hun collega’s en de hulpverleners. Hoe ziet crisiscommunicatie eruit in de praktijk? Van het opstarten en beheren van een regionale Voorlichterspool, tot het leidinggeven aan de crisiscommunicatie, de druk van de media en nazorgcommunicatie – alles komt in vogelvlucht voorbij in deze workshop. Ik neem crisiscommunicatieproducten voor jullie mee die jullie kunnen inzien. En jullie gaan niet naar huis zonder een interactieve EE-oefening. Wat dat is, zie je dan. Livebeelden nemen jullie mee in het verhaal. Een verhaal over wat een Ramp doet met mensen. Met getroffenen. Met hulpverleners.

Begeleid door Ina Strating

“Mijn naam is Ina Strating, 42 jaar en vanuit Assen zelfstandig werkzaam in de wereld van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Na een internationale secretaresseopleiding heb ik jarenlang in het bedrijfsleven gewerkt: van management(ondersteuning) tot export en PR/marketing. Het vak communicatie stal mijn hart. Na een NIMA-opleiding en veel zelfstudie trad ik als communicatieadviseur in dienst bij de gemeente Assen. Met name de publiekscontacten gaven mij voldoening. Inmiddels werk ik alweer 4 jaar als zelfstandig adviseur in de rampencommunicatie. Getroffenencommunicatie na rampen en calamiteiten is de tak van sport waar ik me de komende jaren mee bezig wil houden. Eind dit jaar wordt het herinneringsboek van de brand in De Punt uitgereikt aan nabestaanden en het brandweerkorps Eelde. Ik ben in opdracht van de gemeente Tynaarlo regisseur van het boek. Het is het afgelopen jaar samengesteld met en door vele mensen, onder andere familieleden van de omgekomen brandweermannen, de mannen en vrouw van de brandweerpost Eelde en anderen. Een emotionele klus. Het heeft mij geleerd dat getroffenen optimale zorg en aandacht verdienen. Dit begint in mijn ogen bij empathische en betrokken communicatie.”

Workshop 7: ‘Crisiscommunicatielessen voor bedrijven in nood’

Een crisis kan inderdaad voor een bedrijf het einde betekenen. Kán, maar meestal loopt het toch niet zo’n vaart. Wat meer voor de hand ligt is, als de precaire situatie tenminste naar buiten komt, is een flinke dosis hoofd- en andere pijn. En niet zelden ook een lesje in nederigheid. ‘Nooit gedacht dat dit mij zou kunnen overkomen’ is een nog wel eens opgetekende opmerking van aangeslagen, maar niettemin nog levende en misschien zelfs nog onverminderd vitale ondernemers.

Anders dan bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, waar een of meer faillissementen een ondernemer heten te louteren, is een Nederlandse ondernemer die failliet gaat getekend voor het leven. Gebrandmerkt, is misschien beter uitgedrukt. Misschien verklaart dat waarom zoveel ondernemers toch, tegen beter weten in, doorgaan tot het gaatje. En, beseffend dat het niet klopt en het zich op een gegeven moment tegen hen zal keren, tot het laatst toe volhouden dat er niets aan de hand is en nog even doorgaan met mooi weer spelen. Voor de goede orde: zelfs de meest briljante crisiscommunicatie biedt dan geen soelaas. Het hout is rot, en geen enkele behandeling biedt nog kans van slagen. Echter, in veel gevallen zijn bedrijven die een flinke crisis meemaken in wezen gezond, maar werken ze zich onnodig in de nesten door onhandige communicatie. Er schuilt dan ook veel waars in deze Amerikaanse uitdrukking: ‘In a crisis pain is inevitable, suffering is optional.’

Begeleid door Ilmar Woldring

Crisiscommunicatie is, zo betoogt Ilmar Woldring (1954), specialistenwerk. En zelfs dan nóg is succes allerminst gegarandeerd. Met zijn adviesbureau Iwécom houdt hij zich sinds 1998 vrijwel permanent bezig met crisismanagement en crisiscommunicatie. Volgens Ilmar Woldring zijn deze begrippen in wezen twee handen op één buik. Immers, een crisis managen zonder communiceren is nauwelijks voorstelbaar, en in een crisissituatie communiceren zonder managen is gewoonweg vrágen om problemen. Veel van Iwécoms talrijke cliënten zijn te vinden in het bedrijfsleven, maar ook overheden en non profit-organisaties weten het Beekse adviesbureau te vinden. Voor meer informatie: www.iwecom.nl.

Aan de hand van een flink aantal praktijkvoorbeelden zal Ilmar Woldring de zijns inziens tien belangrijkste do’s & don’ts in crisissituaties belichten. Hij besteedt onder meer aandacht aan de Ahold-affaire, het dossier-DSB Bank en de casus ‘Trafigura’. Tevens staat hij stil bij de plussen en minnen van de met de dag sterker wordende mediapresentie in onze maatschappij.